Dijital varlıklar ve tokenizasyon, yalnızca finans sektörünün değil, ülkelerin ekonomik rekabet stratejilerinin de merkezine yerleşmeye başladı. Hükûmetlerin dijital varlıkların büyüme ve rekabet gücü üzerindeki etkisini stratejik bir unsur olarak görmesi, bu alanı küresel ölçekte yeni bir jeopolitik rekabet sahasına dönüştürdü.

KPMG’nin yayımladığı yeni analiz, dijital varlıklar ve tokenizasyon pazarında küresel liderlik yarışının özellikle Avrupa’da düzenleyici adımları ve altyapı yatırımlarını hızlandırdığını ortaya koyuyor. Analizde Birleşik Krallık, Avrupa Birliği ve İsviçre’nin bu alandaki mevcut durumu ile izledikleri politikalar karşılaştırılıyor. Rapora göre dünyanın önde gelen finans merkezleri; stablecoin’ler, merkez bankası dijital para birimleri (CBDC), teminata dayanmayan kripto varlıklar ve tokenleştirilmiş varlıklar için hukuki çerçeveler oluşturmak, teknik altyapıyı geliştirmek ve pazarda söz sahibi olmak amacıyla çalışmalarını hızlandırıyor. Buna karşın Avrupa’nın, özellikle uygulama tarafında rakiplerinin gerisinde kaldığına dikkat çekiliyor. Stablecoin piyasasının büyük ölçüde ABD doları bazlı olması dikkat çekerken, Asya’daki finans merkezleri politika hedeflerini uygulamaya dönüştürmüş durumda. Singapur’un Project Guardian girişimi pilot aşamayı tamamlayarak ticarileşme sürecine geçerken, Çin’in Hong Kong Özel İdari Bölgesi de düzenleyici test ortamlarından gerçek işlemlere geçiş yaptı.

Avrupa düzenlemeleri hızlandırmaya çalışıyor

KPMG’nin analizinde, Avrupa’da son dönemde hız kazanan tokenizasyon gündemi ayrıntılı şekilde ele alınıyor. Çalışmada bugüne kadar kaydedilen ilerleme, bundan sonra atılması gereken adımlar ve bu gelişmelerin Avrupa’nın küresel finans merkezi olma iddiasına etkileri değerlendiriliyor. KPMG Türkiye Fintech ve Dijital Finans Lideri Sinem Cantürk, Avrupa’daki büyük pazarların tokenizasyon konusunda farklı seviyelerde ilerlediğini belirterek, Avrupa Birliği’nin kripto varlıklara yönelik düzenlemelerde erken hareket ettiğini ancak tokenleştirilmiş varlıklar konusunda aynı hızın yakalanamadığını söyledi. Cantürk, Avrupa Birliği’nin şimdi tokenizasyonu mümkün kılacak düzenleyici ayrıntıları netleştirerek bu açığı kapatmaya çalıştığını ifade etti. Birleşik Krallık’ın önerdiği çerçevenin anlaşılır olduğunu ancak uygulama takviminin belirsizliğini koruduğunu belirten Cantürk, nihai düzenlemenin 2028’den önce tamamlanmasının beklenmediğini söyledi. İsviçre’nin ise düzenleme sürecinin en başından itibaren tokenizasyonu dikkate aldığı için uygulamada daha ileri bir noktaya ulaştığını vurgulayan Cantürk, bu yaklaşımın sonuç verdiğini ve benzer bir dengenin Avrupa genelinde kurulması halinde tokenizasyonun ekonomik büyüme ile rekabet gücünü destekleyebileceğini ifade etti.

Uluslararası iş birlikleri öne çıkıyor

Cantürk, ulusal düzenlemelerin yanı sıra uluslararası iş birliklerinin de önem kazandığını belirterek, ülkeler arasındaki rekabet sürerken sınır ötesi birlikte çalışabilirliğin sağlanmasının kritik olduğunu söyledi. İngiltere Finansal Yürütme Otoritesi’nin Uluslararası Menkul Kıymet Kurulları Organizasyonu ile yürüttüğü çalışmalar, Avrupa Bankacılık Otoritesi’nin New York Eyaleti Finansal Hizmetler Departmanı ile imzaladığı mutabakat zaptı ve Uluslararası Ödemeler Bankası’nın Project Agora girişiminin buna örnek gösterilebileceğini belirten Cantürk, tokenleştirilmiş piyasaların yalnızca rekabetle değil koordineli adımlarla daha sağlıklı gelişebileceğini ifade etti. Cantürk’e göre orta vadede öncelik; tokenleştirilmiş piyasaların ölçeklenmesini sağlayacak hukuki ve düzenleyici altyapının oluşturulması ile ülkeler, sektörler ve altyapılar arasında daha güçlü koordinasyon kurulması olacak. Şirketlerin ise düzenleyici çerçeveler netleştikçe teknoloji yatırımlarını artırmaları, risk yönetimi ve uyum süreçlerini güçlendirmeleri gerekiyor.

Birleşik Krallık uygulama aşamasına geçiyor

Analize göre Birleşik Krallık, dijital varlıklara yönelik hukuki altyapısını güçlendirmeye devam ediyor. 2025 yılında yürürlüğe giren Mülkiyet (Dijital Varlıklar vb.) Yasası ile dijital varlıkların kişisel mülkiyet olarak tanınmasının önü açıldı. İngiltere Merkez Bankası ile Finansal Yürütme Otoritesi tarafından 2024’te başlatılan Dijital Menkul Kıymetler Deneme Ortamı (DSS) kapsamında şirketler, dağıtık defter teknolojisini gerçek piyasa koşullarında test etmeye başladı. İki yıllık uygulamanın ardından sistem artık deneme sürecinden gerçek işlemler ve ölçeklendirme aşamasına geçmiş durumda. FCA ile İngiltere Merkez Bankası ayrıca Mayıs 2026’da toptan finans piyasalarında tokenizasyona yönelik ortak yol haritası için görüş alma süreci başlattı. Nihai yol haritasının yıl sonuna kadar tamamlanması planlanıyor. Düzenleyici kurumlar, 2028 yılına kadar dijital varlık defterlerinin merkez bankası parasıyla programlanabilir mutabakat sistemlerine erişebilmesini hedefliyor.

Avrupa Birliği yeni düzenlemeler hazırlıyor

Avrupa Birliği, 2024 sonunda tamamen yürürlüğe giren Kripto Varlık Piyasaları Düzenlemesi (MiCA) ile önemli bir düzenleyici altyapı oluşturdu. Bunun ardından Mayıs 2025’te dijital varlıkların geleneksel sermaye piyasalarıyla ilişkisini incelemek amacıyla yeni bir istişare süreci başlatıldı. Çalışmalarda blok zinciri üzerindeki tokenların hukuki mülkiyet niteliği, saklama sistemleri, teminat mekanizmaları ve iflas süreçleri gibi temel hukuki başlıklar ele alınıyor. Ayrıca mevcut durumda tokenleştirilmiş varlıklara uygulanan MiFID ve CSDR kurallarının geleceği ile finansal araç niteliğindeki kripto varlıkların MiCA kapsamına alınıp alınmaması da tartışılıyor. 2022’de başlatılan DLT Pilot Rejimi’ne ilginin düşük kalması üzerine Avrupa Birliği, kapsamı genişletecek ve işlem limitlerini artıracak yeni bir reform paketi hazırlıyor. Öte yandan Avrupa Merkez Bankası da Nisan 2026’dan itibaren DLT platformlarında ihraç edilen varlıkları resmi olarak uygun teminat kabul etmeye başladı.

İsviçre avantajını koruyor

Analize göre İsviçre, dijital varlık düzenlemelerinde Avrupa’nın en olgun pazarlarından biri olmayı sürdürüyor. 2021 yılında yürürlüğe giren DLT Yasası, tokenleştirilmiş menkul kıymetleri doğrudan mevzuata dahil ederek sektöre erken dönemde hukuki netlik sağladı. Bu çerçevede İsviçre Finansal Piyasa Denetleme Kurumu (FINMA), Mart 2025’te blok zinciri üzerinde tokenleştirilmiş menkul kıymetlerin ticaretine ve mutabakatına izin veren ilk tam lisanslı DLT işlem platformunu onayladı. Tam düzenlemeye tabi dijital varlık borsası ve saklama kuruluşu SIX Digital Exchange (SDX) ise Dünya Bankası’nın 200 milyon İsviçre frangı tutarındaki dijital tahvili de dahil olmak üzere Mayıs 2024 itibarıyla toplam 1 milyar İsviçre frangını aşan dijital ihraç gerçekleştirdi. Raporda ayrıca, 2021’den bu yana DLT Yasası’nda değişiklik yapılmamış olmasının mevcut düzenleyici yapının istikrarlı şekilde işlediğinin göstergesi olduğu belirtiliyor. İsviçre hükümeti ise Ekim 2025’te stablecoin ihraççıları için “ödeme aracı kurumları”, kripto broker ve saklama hizmetleri için ise “kripto kurumları” adıyla iki yeni lisans kategorisi oluşturulmasını öngören düzenleme hazırlıklarını başlattı.