Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile Avrupa Birliği ortak finansmanıyla yürütülen Rekabetçi Sektörler Programı’nın (RSP) 2014-2020 dönemini kapsayan IPA II aşaması tamamlandı. Program kapsamında 23 şehirde yürütülen 43 projeye yaklaşık 260 milyon avro kaynak aktarılırken 3 binden fazla yeni istihdam oluşturuldu ve 40 ürünün ticarileşmesine katkı sağlandı.

Ankara’da “İnovasyonu Etkiye Dönüştürmek” temasıyla düzenlenen kapanış konferansında konuşan Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, programın sonuçlarını ve Türkiye-Avrupa Birliği iş birliğinin gelecek dönemine ilişkin hedefleri değerlendirdi. Kacır, küresel rekabetin üretim, teknoloji ve tedarik zincirlerini yeniden şekillendirdiğini belirterek yüksek teknolojiye dayalı, katma değerli üretimin önemine dikkat çekti.

KOBİ’lerin teknolojiye erişimi desteklendi

Programın ikinci döneminde Ar-Ge ve inovasyon kapasitesinin geliştirilmesi, sanayinin dijital ve yeşil dönüşümünün hızlandırılması ve yenilikçi ürünlerin ticarileştirilmesi hedeflendi. Bu doğrultuda 25 Ar-Ge ve yenilik merkezi, 3 dijital dönüşüm merkezi, 8 ortak kullanım tesisi ve 3 test ve analiz merkezi kuruldu.

Söz konusu altyapılar aracılığıyla binden fazla KOBİ ileri teknoloji imkânlarıyla buluşturuldu. Ayrıca 8 binden fazla işletme ve girişimciye eğitim, danışmanlık ve rehberlik hizmeti sunuldu. Üniversiteler, araştırma kuruluşları ve sanayi arasında yaklaşık 80 araştırma ortaklığının kurulmasına öncülük edilirken 200’den fazla yenilikçi ürün ve prototipin geliştirilmesi desteklendi.

Projeler farklı sektörlerde üretim ve araştırma kapasitesinin geliştirilmesine odaklandı. Bursa’da kompozit malzeme ve teknik tekstil, Eskişehir’de ileri prototipleme, Konya’da akıllı tarım teknolojileri alanlarında altyapılar oluşturuldu. İstanbul’da Endüstriyel Tasarım ve Prototipleme Merkezi girişimcilerin ve sanayicilerin kullanımına sunulurken Ankara’da yenilikçi teşhis ve tedavi teknolojilerine yönelik araştırma altyapıları güçlendirildi.

İzmir’de temiz enerji ekipmanları üreticilerinin gelişimini destekleyen çalışmalar yürütüldü. Gaziantep’te Antep fıstığının işlenmesinde verimliliği artırmaya yönelik pilot üretim tesisi hayata geçirilirken Tunceli’de nadir toprak elementlerinin ileri teknoloji uygulamalarında değerlendirilmesine yönelik araştırma imkânları geliştirildi.

İlk dönemde 46 projeye 500 milyon avro ayrıldı

Kacır, programın ilk döneminde bölgesel kalkınmayı hızlandırmak ve KOBİ’lerin rekabet gücünü artırmak amacıyla 43 ilde 46 projeye yaklaşık 500 milyon avro kaynak sağlandığını belirtti. Bu yatırımlarla 10 iş geliştirme merkezi, 9 ortak kullanım üretim tesisi, 8 Ar-Ge ve yenilik merkezi, 3 lisanslı depo ve bir lojistik merkezi kuruldu.

İlk dönem yatırımlarıyla 20 binden fazla KOBİ modern üretim altyapılarıyla buluşturuldu ve 300 yeni işletmenin kurulmasına öncülük edildi. Ayrıca 14 binden fazla KOBİ için 1 milyar avroluk kredi hacmi oluşturulurken girişimlere 50 milyon avroluk yatırım desteği sağlandı.

Avrupa programlarıyla iş birliği genişletildi

Kacır, Rekabetçi Sektörler Programı kapsamında geliştirilen kapasitenin Türkiye’deki kuruluşların diğer Avrupa Birliği programlarından yararlanmasına da katkı sağladığını ifade etti. Ufuk Avrupa Programı kapsamında 2021’den bu yana Türkiye’den kuruluşların yer aldığı 992 proje aracılığıyla 496 milyon avroluk fon desteğinin ülkeye kazandırıldığını belirten Kacır, Türk kuruluşlarının 85 projede konsorsiyum koordinatörlüğü üstlendiğini aktardı.

COSME ve devamındaki Tek Pazar Programı aracılığıyla KOBİ’lerin finansmana erişimi ve uluslararası pazarlara açılması desteklenirken Dijital Avrupa Programı kapsamında araştırmacıların Avrupa’daki süper bilgisayar altyapılarından yararlanması sağlandı. Kacır, bu çerçevede yaklaşık 100 milyon dolar değerinde hesaplama kapasitesinin Türkiye’deki araştırmacı ve kurumların kullanımına sunulduğunu kaydetti.

Yeni dönemde dijital ve yeşil dönüşüm öne çıkacak

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Genel Müdürü Ahmet Halit Hatip de kapanış konferansında yaptığı konuşmada, program kapsamında oluşturulan altyapıların sürdürülebilirliğinin önemine değindi. Hatip, IPA II ile kurulan teknoloji ve inovasyon altyapılarının Avrupa Dijital İnovasyon Merkezleri ağına entegre edilmesinin, mevcut kapasitenin yeni iş birlikleriyle geliştirilmesine imkân sağladığını belirtti.

Hatip, IPA III döneminde dijital ve yeşil dönüşümün öncelikli alanlar arasında yer aldığını ifade etti. Türkiye Sanayi Karbonsuzlaşma Yatırım Platformu için sağlanacak 5,7 milyon avroluk Avrupa Birliği desteğinin, sanayinin karbonsuzlaşma yatırımları için daha fazla finansman sağlanmasına katkıda bulunması bekleniyor.

Kacır ise Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ortaklığın yeni nesil teknolojiler ve stratejik yatırımlarla geliştirilmesi gerektiğini vurguladı. Avrupa Birliği’nin 2028-2034 mali dönemine ilişkin hazırlıklarını yakından takip ettiklerini belirten Kacır, yeşil dönüşüm, dijital teknolojiler, sağlık, biyoteknoloji, savunma sanayisi ve uzay alanlarında yeni iş birlikleri geliştirilmesinin önemine işaret etti.

Konferansa Dışişleri Bakan Yardımcısı ve Avrupa Birliği Başkanı Büyükelçi Mehmet Kemal Bozay ile Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Küresel Bağlantısallık, Kapsayıcı Büyüme ve Yeşil Kalkınma Bölüm Başkanı Valentina di Sebastiano da katıldı. Program kapsamında desteklenen projelerin temsilcileriyle bir araya gelinen etkinlikte, başarılı projelere ödüller verildi.