Türkiye’nin yerli imkânlarla geliştirdiği Rubidyum Atomik Saati (RAFS), SpaceX’in Transporter-17 görevi kapsamında uzaya gönderildi. İlk sinyalin başarıyla alınmasıyla birlikte proje, Türkiye’nin uzay tabanlı zamanlama ve konumlama teknolojilerinde kritik bir aşamaya ulaştı.

Türkiye, uzay teknolojilerinde stratejik öneme sahip bir eşiği geride bıraktı. Milli Uzay Programı kapsamında geliştirilen ve Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi’nin (BKZS) temel bileşenlerinden biri olan Rubidyum Atomik Saati (RAFS), SpaceX’in Transporter-17 göreviyle başarıyla uzaya gönderildi. Uzay aracından alınan ilk sinyalle birlikte sistem, uzay ortamındaki doğrulama sürecine geçti.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada atomik saatlerin, atomların ve elektronların enerji seviyeleri arasındaki sabit titreşim frekanslarını referans alarak zamanı son derece yüksek hassasiyetle ölçtüğünü belirtti. Kacır, rubidyum atomunun bir saniyede farklı enerji seviyeleri arasında 6 milyar 834 milyon 682 bin 610 kez titreştiğini ifade ederek bu teknolojinin yüksek doğruluk gerektiren sistemler açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekti.

İlk sinyal başarıyla alındı

Bakan Kacır, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda şu ifadeleri kullandı: “Millî Uzay Programımızın stratejik hedefleri arasında yer alan Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi için kritik öneme sahip Rubidyum Atomik Saati (RAFS), SpaceX Transporter-17 görevi kapsamında başarıyla uzaya fırlatıldı. Uzay aracından ilk sinyal de başarıyla alındı.”

Gelecekteki uzay projeleri için kilometre taşı

RAFS’ın, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) öncülüğünde, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstitüsü (UME) ana yükleniciliğinde, TÜBİTAK UZAY ve İTÜNOVA iş birliğiyle yerli imkânlarla geliştirildiğini belirten Kacır, şöyle devam etti: “Haberleşmeden navigasyona, bilimsel araştırmalardan uydu sistemlerine kadar birçok kritik teknolojiye katkı sağlayacak. Küp uydu üzerinde uzay ortamında doğrulanacak olan RAFS, Türkiye’nin uzay tabanlı zamanlama ve frekans teknolojilerindeki yerli ve millî yetkinliklerinin geliştirilmesi açısından önemli bir basamak niteliği taşıyor.”

RAFS, küp uydu üzerinde uzay koşullarında test edilerek performansı doğrulanacak. Test sürecinde sistemin radyasyon, sıcaklık değişimleri ve vakum gibi zorlu uzay koşullarındaki dayanıklılığı ve hassasiyeti ölçülecek. Elde edilecek veriler, Türkiye’nin gelecekte geliştireceği uydu sistemleri ve yüksek hassasiyetli zamanlama teknolojilerine önemli katkılar sağlayacak.

Yerli teknoloji vizyonunun önemli göstergesi

Projede görev alan ekibi tebrik eden Bakan Kacır, şu değerlendirmede bulundu: “Elde edilecek verilerle, gelecekte uydu sistemleri, haberleşme altyapıları, navigasyon uygulamaları ve bilimsel uzay görevlerinde kullanılabilecek yüksek hassasiyetli atomik saat teknolojilerine yönelik değerli kazanımlar sağlanacak. Uzay ekosisteminde yerli ve millî teknolojiler geliştirme vizyonumuzun önemli bir göstergesi olan bu projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımızı tebrik ediyorum.”

Atomik saatler; küresel konumlama sistemleri, uydu haberleşmesi, telekomünikasyon altyapıları, finans sistemleri ve bilimsel araştırmaların temel bileşenleri arasında yer alıyor. Son derece hassas zaman ölçümü sağlayan bu teknoloji, uyduların doğru konum belirlemesinden veri iletişiminin senkronizasyonuna kadar birçok kritik alanda kullanılıyor.

Milli Uzay Programı kapsamında geliştirilmesi hedeflenen Bölgesel Konumlama ve Zamanlama Sistemi’nin de temel bileşenlerinden biri olan RAFS, Türkiye’nin gelecekte kendi uydu tabanlı konumlama ve zamanlama altyapısını oluşturma hedefinde önemli rol üstlenecek.

Uzay teknolojilerinde dışa bağımlılığı azaltacak

SpaceX Transporter-17 görevinin başarıyla tamamlanmasıyla Türkiye, uzay ortamında doğrulanmış atomik saat teknolojisine sahip ülkeler arasına katılma yolunda önemli bir adım attı. Böylece bugüne kadar büyük ölçüde yurt dışından temin edilen bu kritik teknolojinin millî imkânlarla geliştirilmesi hedefleniyor. Yerli atomik saat teknolojisinin uydu üreticilerine maliyet ve tedarik avantajı sağlaması, kritik bileşenlerde dışa bağımlılığı azaltması ve proje sürecinde kazanılan mühendislik, test ve operasyon tecrübesiyle Türkiye’nin gelecek nesil uydu sistemleri geliştirme kapasitesini güçlendirmesi bekleniyor.