Yapay zekâ iş dünyasında kullanım biçimini değiştiriyor. Çalışanlar artık yalnızca metin yazdırmak, rapor özetletmek ya da veri analiz ettirmek için yapay zekâdan yararlanmayacak. Microsoft’un “Agent Boss” olarak tanımladığı yeni çalışma modelinde çalışanların, işleri yürütecek yapay zekâ ajanlarını tasarlaması, görev ve yetkilerini belirlemesi ve sonuçlarını denetlemesi öne çıkıyor.

KobiAI Kurucusu Baran Kaya’ya göre bu dönemde deneyimin ölçüsü yalnızca çalışma yılı olmayacak. Alan bilgisi, muhakeme ve yapay zekâ çıktısını denetleme becerisi daha önemli hale gelecek.

Kaya, “Yapay zeka kullanımında artık ‘sor ve cevap al’ aşamasından çıkıyoruz. Yeni dönemde çalışan, işi tek tek yapay zekaya yaptırmak yerine o işi sürekli yürütecek ajanları tasarlayacak, onlara görev verecek, yetkilerini belirleyecek ve sonuçlarını denetleyecek. Yani çalışan, kendi dijital ekibinin yöneticisi haline gelecek” dedi.

Yeni dönemin çalışanı: Agent Boss

Bugün yapay zekâ daha çok yardımcı bir araç olarak kullanılıyor. E-posta hazırlatmak, rapor özetletmek veya kodda hata buldurmak bu kullanımın yaygın örnekleri arasında.

Agent Boss modelinde ise çalışan, belirli bir işi yerine getirmek üzere bir veya daha fazla yapay zekâ ajanı oluşturuyor. Ajanların hangi verilere erişebileceği, hangi kararları kendi başlarına alabileceği ve hangi durumlarda insandan onay almaları gerektiği belirleniyor. Ortaya çıkan sonuçlar da çalışan tarafından kontrol ediliyor.

Baran Kaya, bu değişimin çalışanların rolünü de yeniden tanımlayacağını belirterek, “Çalışanın değerini yalnızca yaptığı işin miktarı belirlemeyecek. İşi ne kadar doğru tanımladığı, yapay zekaya ne kadar açık talimat verebildiği, çıkan sonucu değerlendirebilmesi ve gerektiğinde müdahale edebilmesi daha önemli hale gelecek” diye konuştu.

Teknoloji tek başına yeterli olmayacak

Şirketlerin yapay zekâ araçlarını kullanmaya başlaması, Agent Boss modeline hazır oldukları anlamına gelmiyor. İnsan çalışanlarla çalışırken eksik talimatlar deneyim, sezgi ve kurum kültürüyle tamamlanabilirken, yapay zekâ ajanlarında görev tanımının, veri erişiminin, yetki sınırlarının, istisnaların ve insan onayı gereken noktaların daha net belirlenmesi gerekiyor.

Kaya, şirketlerin öncelikle verilerini, iş süreçlerini ve yetki yapılarını gözden geçirmesi gerektiğini belirterek, “Şirketlerin öncelikle verilerini, iş süreçlerini ve yetki yapılarını gözden geçirmesi gerekiyor. Ajanlara kötü tanımlanmış bir süreç verirseniz, hatayı yalnızca otomatikleştirmiş olursunuz. Asıl mesele yapay zekaya ne yaptırabileceğinizden önce, neyi hangi sınırlar içinde yaptırmanız gerektiğini bilmek” dedi.

Yazılım, finans ve müşteri hizmetleri öne çıkıyor

Agent Boss modelinin özellikle veri yoğun ve tekrarlanabilir süreçlerde yaygınlaşması bekleniyor. Yazılım ve bilgi teknolojileri hizmetlerinde kodlama, test ve altyapı yönetiminin giderek daha fazla otonomlaşması bu alanı öne çıkarırken; finans, bankacılık ve sigortacılıkta risk analizi, dolandırıcılık taraması ve veri işleme süreçleri dikkat çekiyor.

Müşteri hizmetlerinde basit chatbotların yerini daha karmaşık sorunları analiz edip çözebilen otonom ajanların alması bekleniyor. Lojistik ve tedarik zincirinde rota, stok ve tedarik seçeneklerinin analiz edilmesi; satın alma, üretim planlama, depo yönetimi ve CRM gibi alanlarda ise düşük riskli süreçlerin belirlenen sınırlar içinde ajanlara devredilmesi gündeme geliyor.

“Yapay zeka işten çıkarmadı, yeni personel ihtiyacını azalttı”

Yapay zekânın istihdama etkisinin doğrudan işten çıkarma üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini belirten Kaya, kendi deneyimlerinde yapay zekâ kullanımının doğrudan işten çıkarmaya yol açmadığını, ancak yeni personel ihtiyacını azalttığını söyledi.

“Bizde yapay zeka kullanımı doğrudan işten çıkarmaya yol açmadı. Ancak yeni personel ihtiyacını belirgin biçimde azalttı ve dışarıdan alınan danışmanlık hizmetlerine olan bağımlılığı düşürdü. Geçmişte üç veya dört kişilik yeni bir ekiple yapılabilecek veri dönüştürme, rutin analiz, raporlama ve entegrasyon çalışmalarının önemli bölümünü bugün mevcut kadromuzla yapay zeka ve otomasyon ajanlarını kullanarak gerçekleştirebiliyoruz” şeklinde konuştu.

Kaya, dönüşümün çalışan sayısından çok yapılan işin niteliğini değiştirdiğini belirterek, “Rutin işler azalırken daha yüksek katma değerli ve daha karmaşık çalışmaların payı artıyor. Ekipler daha fazla işi, daha kısa sürede yapabilir hale geliyor” değerlendirmesinde bulundu.

Kod yazmaktan çok işi doğru tanımlamak önem kazanacak

Agent Boss modelinin yalnızca yazılım ekipleriyle sınırlı kalmayacağını belirten Kaya, yapay zekâ çağında temel becerilerin değişeceğini söyledi. Kaya şunları sözlerine ekledi:  “Her çalışanın yazılımcı olması gerekmeyecek. Ancak herkesin kendi işini çok iyi tanımlayabilmesi, yapay zekaya doğru talimat verebilmesi ve ortaya çıkan sonucu sorgulayabilmesi gerekecek. Bunun için elbette alan bilgisi önemli. Fakat deneyimin ölçüsü giderek yalnızca kaç yıl çalıştığınız olmaktan çıkacak; muhakeme yeteneğiniz, üretilen sonucun kalitesini değerlendirme beceriniz ve ortaya çıkan sonuçtan sorumluluk alabilmeniz daha fazla önem kazanacak.”

Junior ve kıdemli çalışanlar birlikte değerlendirilmeli

Yapay zekâ dönüşümü iş dünyasında iki farklı kaygıyı beraberinde getiriyor. Bir tarafta iş bulmakta zorlanan gençler, diğer tarafta deneyimlerinin yapay zekâ karşısında değersizleşmesinden endişe eden kıdemli çalışanlar bulunuyor.

Ancak bu iki grup birbirinin alternatifi olarak görülmemeli. Yapay zekâ şirketlerdeki kurumsal bilginin tamamına sahip değil. Deneyimli çalışanların yıllar içinde edindiği ve çoğu zaman dokümana yazılmamış bilgi, yapay zekâ dönüşümünde önemli bir kaynak olabilir.

Gençlerin teknolojiye uyum yeteneğiyle kıdemli çalışanların deneyiminin bir araya gelmesi, şirketlerin bu dönüşümden daha güçlü bir yapı kurmasını sağlayabilir.

Asıl risk: Ajanın yaptığı hatanın büyümesi

Agent Boss modeli fırsatların yanı sıra riskler de barındırıyor. Yapay zekâ ajanlarının daha fazla yetki almasıyla birlikte denetim ihtiyacı da artıyor.Agent Boss yalnızca görev veren kişi değil; ajanların hangi sınırlar içinde hareket edeceğini, hangi durumlarda duracağını ve ne zaman insandan onay alacağını tasarlayan kişi olarak öne çıkıyor.

Bu nedenle yapay zekâ çağında insan muhakemesi ortadan kalkmayacak; daha kritik hale gelecek.

“Tek kişilik milyar dolarlık şirket” senaryosu

OpenAI CEO’su Sam Altman’ın gündeme getirdiği “tek kişilik milyar dolarlık şirket” vizyonu bugün tam anlamıyla gerçekleşmiş bir model değil. Ancak bu senaryo, iş dünyasının nereye doğru gittiğine ilişkin tartışmanın önemli başlıklarından biri. Ajanları doğru kurgulayabilen, iş problemini net biçimde tanımlayabilen ve dijital sistemleri yönetebilen tek kişilik ekiplerin üretkenliği bugünkünden farklı olabilir. Buradaki mesele insanların tamamen devre dışı kalması değil, az sayıda insanın çok daha büyük bir operasyonu yönetebilmesi.

Agent Boss döneminde yapay zekâyı kullanmanın yanında, yapay zekâ ajanlarını doğru sınırlar içinde yönetebilmek de önem kazanacak. Yeni dönemin temel sorusu ise “Yapay zeka benim işimi yapabilir mi?” yerine “Yapay zekadan oluşan bir ekibi ne kadar iyi yönetebilirim?” olacak.