Fidye yazılımı saldırılarında ilk birkaç saat, işletmenin ne kadar veri kaybedeceğini ve kurtarma sürecinin nasıl ilerleyeceğini doğrudan etkiliyor. Oltalama e-postası, çalınmış bir parola veya güncellenmemiş bir cihaz üzerinden başlayan saldırılar, kısa sürede dosyaların şifrelenmesine ve sistemlere erişimin kesilmesine yol açabiliyor.

Global siber güvenlik şirketi Bitdefender, fidye yazılımı saldırısıyla karşılaşan işletmelerin panikle hareket etmek yerine belirli bir sırayla ilerlemesinin önemine dikkat çekiyor. Bitdefender Türkiye Distribütörü Laykon Bilişim Operasyon Direktörü Alev Akkoyunlu da fidye notuyla karşılaşılması hâlinde atılması gereken temel adımları sıraladı.

Fidyeyi ödemek dosyaları geri getirmeyebilir

Saldırı sonrasında ekranda beliren geri sayım ve yüksek miktardaki ödeme talepleri, işletmeleri hızlı karar almaya itebiliyor. Ancak fidyenin ödenmesi, dosyaların geri alınacağını garanti etmiyor. Bazı durumlarda saldırganlar çalışır durumda bir şifre çözme anahtarı sağlamazken, ödeme yapan işletmeler daha yüksek taleplerle de karşılaşabiliyor.

Üstelik dosyalar geri alınsa bile saldırganların şifreleme öncesinde hassas verileri kopyalayıp kopyalamadığı her zaman bilinmiyor. Bu nedenle ilk aşamada ödeme kararı vermek yerine saldırının yayılmasını önlemeye ve mevcut verileri korumaya odaklanmak gerekiyor.

Akkoyunlu, fidye yazılımı saldırılarında en kritik hatalardan birinin panikle hareket etmek olduğunu belirterek, doğru sırayla ve uzman desteğiyle ilerlemenin kaybı sınırlamak açısından önemli olduğunu ifade etti.

Fidye yazılımı saldırısında atılması gereken 6 adım

1. Panik yapmayın, fidyeyi hemen ödemeyin

Saldırganların oluşturduğu zaman baskısına kapılmadan mevcut seçenekleri değerlendirin. Ödeme yapmak dosyaların geri geleceği anlamına gelmediği gibi, işletmenin yeniden hedef alınması riskini de ortadan kaldırmıyor.

2. Enfekte cihazı ağdan ayırın

Virüs bulaştığından şüphelenilen bilgisayarı mümkün olan en kısa sürede internetten ve yerel ağdan koparın. Ethernet kablosunu çıkarın veya Wi-Fi bağlantısını kapatın. Harici diskleri ayırın ve cihaz üzerinden erişilen paylaşımlı ağ klasörlerini kullanmayı bırakın. Bu adım, fidye yazılımının diğer bilgisayarlara ve sunuculara yayılmasını önlemeye yardımcı olabilir.

3. Dosyaları silmeyin, kanıtları koruyun

Sistemi temizlemek amacıyla dosyaları veya fidye yazılımına ilişkin izleri silmek, saldırının kaynağını belirlemeyi zorlaştırabilir. Fidye notu, şifrelenmiş dosyalar ve hata mesajları, saldırının hangi fidye yazılımı ailesiyle gerçekleştirildiğinin tespit edilmesine yardımcı olabilir. Bu nedenle fidye notunun ekran görüntüsünü alın, saldırının ilk fark edildiği zamanı kaydedin ve enfeksiyona neden olmuş olabilecek şüpheli e-postaları saklayın.

4. Profesyonel destek alın

Saldırının boyutunu ve sistemlerdeki etkisini belirlemek için mümkün olan en kısa sürede uzman desteğine başvurun. İşletmenin kendi IT ekibi bulunmuyorsa, olay müdahalesi ve güvenlik uzmanlarından destek alınması, saldırının kontrol altına alınmasını kolaylaştırabilir.

5. Saldırıyı yetkili mercilere bildirin

Sistemler kontrol altına alındıktan sonra saldırının ilgili yetkili birimlere bildirilmesi gerekiyor. Türkiye’de siber olaylarla ilgili olarak USOM ve Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele birimlerine başvurulabilir. Siber sigortası bulunan işletmelerin ise poliçelerinde yer alan bildirim sürelerini dikkate alarak sigorta şirketini de vakit kaybetmeden bilgilendirmesi önem taşıyor.

6. Yalnızca temiz yedeklerden geri yükleme yapın

Etkilenmemiş ve güvenilir yedekler mevcutsa bunlar, saldırı sonrasında en önemli kurtarma kaynaklarından biri olabilir. Ancak veri geri yükleme işleminden önce fidye yazılımının sistemlerden tamamen temizlendiğinden emin olunması gerekiyor. Zararlı yazılım sistemde aktifken yapılan geri yükleme işlemi, kurtarılan dosyaların yeniden şifrelenmesine neden olabilir. Bu nedenle önce saldırının kaynağı ve sistemlerdeki etkisi kontrol edilmeli, ardından temiz yedeklerden geri dönüş yapılmalı.

Fidye yazılımı saldırılarında hızlı hareket etmek kadar doğru sırayla hareket etmek de önem taşıyor. İlk saatlerde alınan kararlar, saldırının ağ içerisinde ne kadar yayılacağını ve işletmenin verilerini ne ölçüde kurtarabileceğini belirleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.