Dünyanın önde gelen teknoloji ve yapay zekâ etkinliklerinden GITEX, ilk Türkiye buluşmasını İstanbul’da gerçekleştirdi. 9-10 Eylül tarihlerinde İstanbul Fuar Merkezi’nde düzenlenen GITEX Ai Türkiye; teknoloji şirketleri, girişimler, yatırımcılar, kamu temsilcileri ve sektör profesyonellerini aynı çatı altında buluşturdu.

Cumhurbaşkanlığı Yatırım ve Finans Ofisinin ev sahipliğinde, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının stratejik ortaklığında gerçekleştirilen etkinlikte yapay zekâdan bulut teknolojilerine, veri merkezlerinden girişimciliğe kadar teknoloji ekosisteminin farklı başlıkları ele alındı. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’da Türkiye’nin yüksek teknoloji ve yapay zekâ alanındaki hedeflerini paylaştı.

Türkiye’nin son 20 yılda güçlü bir inovasyon ekosistemi oluşturduğunu belirten Kacır, bu yapının 1700 Ar-Ge ve tasarım merkezi ile 115 teknoparkta faaliyet gösteren 13 binden fazla şirket tarafından desteklendiğini söyledi. Savunma sanayisindeki gelişmelere de dikkat çeken Kacır, Türkiye’nin askeri İHA sistemlerinde dünya liderleri arasında yer aldığını, uçak, helikopter, deniz ve kara platformları ile uydularını kendi imkanlarıyla geliştirdiğini kaydetti.

Girişimcilik ekosistemine yeni hedefler

Türkiye’nin elektrikli milli otomobili Togg’un bu dönüşümün somut örneklerinden biri olduğunu söyleyen Kacır, bugüne kadar yaklaşık 120 bin Togg aracının yollara çıktığını açıkladı.

Teknoloji girişimciliğini Türkiye’nin yeni nesil başarı hikâyelerinin önemli itici güçlerinden biri olarak gördüklerini belirten Kacır, girişimcilere finansmana erişim konusunda sağlanan destekleri de anlattı. 2007’den bu yana fon ve fonların fonu mekanizmalarıyla ekosisteme 130 milyon dolarlık kamu kaynağı aktarıldığını, bunun 2,8 milyar dolarlık fon hacmini harekete geçirdiğini söyledi.

Kacır, kısa süre önce girişim sermayesi fonlarına 300 milyon dolarlık yeni kaynak tahsis edildiğini ve bunun ekosisteme 750 milyon doların üzerinde ilave kaynak sağlamasının beklendiğini belirtti.

Türkiye’nin 2019’da henüz bir unicorn şirketi bulunmadığını, bugün ise 8 Turcorn’a ulaştığını söyleyen Kacır, uzun vadeli hedefin Türkiye’den 100 bin teknoloji girişiminin çıkması ve Turcorn’ların toplam değerlemesinin 100 milyar dolara ulaşması olduğunu ifade etti. Türkiye’yi dünyanın ilk 10 girişimcilik ekosisteminden biri, İstanbul’u ise teknoloji yatırımları ve girişimcilik açısından dünyanın ilk 20 merkezi arasında konumlandırmak istediklerini söyledi.

Bu kapsamda Turcorn 100 Programı ile yüksek büyüme potansiyeline sahip girişimlere destek verdiklerini belirten Kacır, Türkiye Tech Visa Programı aracılığıyla da bugüne kadar 5 binden fazla uluslararası teknoloji uzmanının ekosisteme kazandırıldığını açıkladı.

Kacır ayrıca İstanbul Atatürk Havalimanı terminalinin girişimcilik merkezi olarak yeniden yapılandırılmasıyla hayata geçirilen Terminal İstanbul’un girişimciler, teknoloji şirketleri ve yatırımcılar için uluslararası bir buluşma noktası olmasının hedeflendiğini söyledi.

Yapay zekâ yatırımları büyüyor

Konuşmasının önemli bölümünü yapay zekâya ayıran Kacır, dünya genelinde yapay zekâ harcamalarının bu yıl 2,7 trilyon dolara yaklaşmasının beklendiğini belirtti. Yapay zekâ ekonomisinin temel altyapılarından veri merkezlerinin de küresel yatırımlarda giderek daha büyük pay aldığını ifade etti.

Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki çalışmalarını yalnızca teknoloji geliştirme açısından değil, güvenlik, hesap verebilirlik ve farklı dil ve kültürlerin ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirme perspektifiyle ele aldığını söyleyen Kacır, TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zekâ Enstitüsü kurulduğunu hatırlattı.

TÜBİTAK’ın Yapay Zekâ Ekosistem Çağrıları ile şirketler, teknoloji geliştiricileri, üniversiteler ve araştırma merkezlerinin bir araya getirildiğini belirten Kacır, Rekabet Öncesi İş Birliği Programı ile Türkçe tabanlı yapay zekâ çözümlerinin ortaklaşa geliştirilmesinin desteklendiğini aktardı.

TRUBA’nın kapasitesi artırıldı

Yapay zekâ çalışmalarında hesaplama gücünün kritik öneme sahip olduğunu vurgulayan Kacır, 80 binden fazla işlemci çekirdeği, 504 grafik işlemcisi ve 26 petabayt veri depolama kapasitesine sahip ulusal hesaplama kümesi TRUBA’nın devreye alındığını söyledi.

Türkiye’nin Avrupa Yüksek Performanslı Hesaplama Ortaklık Girişimi’ne (EuroHPC) katılımıyla Türk araştırmacı ve teknoloji şirketlerinin Avrupa’daki yüksek performanslı hesaplama altyapılarından yararlanabildiğini belirten Kacır, yapay zekâ girişimlerinin Dijital Avrupa Programı kapsamında EuroHPC süper bilgisayarlarına ücretsiz erişim sağlayabildiğini ifade etti. Araştırmacılar ve şirketlerin MareNostrum 5’in işlem kapasitesinden de yararlandığını kaydetti.

Yapay zekâ girişimlerinin finansmana erişimini güçlendirmek amacıyla yapay zekâ odaklı girişim sermayesi fonlarına 150 milyon dolarlık kamu finansmanı tahsis edildiğini de açıklayan Kacır, bu yatırımların girişimlerin ölçeklenmesine katkı sağlamasının hedeflendiğini söyledi.

HIT-30 kapsamında 1,6 milyar dolarlık yapay zekâ çağrısı

Bakan Kacır, Türkiye’nin yüksek teknolojili yatırımları çekmek amacıyla yürüttüğü 30 milyar dolarlık HIT-30 programının yapay zekâ ve diğer öncü teknolojiler açısından da önemli bir araç olduğunu belirtti.

Program kapsamındaki HIT-Veri Merkezi Çağrısı ile yüksek kapasiteli, güvenli ve enerji verimli veri merkezlerinin Türkiye’de kurulmasının hızlandırılacağını söyleyen Kacır, 1,6 milyar dolarlık HIT-Yapay Zekâ Çağrısı ile büyük bulut ve yapay zekâ altyapı yatırımlarının ülkeye kazandırılmasının amaçlandığını ifade etti. HIT-Kuantum Çağrısı ile de kuantum teknolojilerine yönelik yetkinliklerin geliştirilmesinin hedeflendiğini aktardı.

2030’a kadar 1 gigavat veri merkezi kapasitesi hedefi

Türkiye’nin 2026-2030 dönemini kapsayan Yapay Zekâ Eylem Planı’nın da yapay zekâ ekosisteminin farklı katmanlarını güçlendirmeye yönelik 16 öncelikli eylem içerdiğini belirten Kacır, plan kapsamında önemli hedefler bulunduğunu söyledi.

Buna göre ilk iki yılda 5 milyon vatandaşa yapay zekâ okuryazarlığı kazandırılması, 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ profesyoneli yetiştirilmesi hedefleniyor. Kamu yatırım programlarının en az yüzde 2’sinin yapay zekâ projelerine ayrılması ve stratejik alanlardaki en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden erişime açılması planlanıyor.

Kacır, 2030’a kadar Türkiye’nin veri merkezi kapasitesinin 1 gigavata çıkarılmasının ve yapay zekâ, bulut teknolojileri ile dijital altyapıya en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımı çekilmesinin hedeflendiğini de açıkladı.

Konuşmasının sonunda Türkiye’nin yapay zekâ yarışında sahip olduğu genç yetenek havuzu, sanayi altyapısı, büyüyen girişim ekosistemi ve dijital kapasitesine dikkat çeken Kacır, hedeflerinin Türkiye’yi yapay zekâ çağının önde gelen merkezlerinden biri haline getirmek olduğunu söyledi. Bu vizyon kapsamında Türkiye’nin yalnızca yeni teknolojilerin geliştirildiği değil, yenilikçi şirketlerin ölçeklendiği ve ileri teknoloji çözümlerinin küresel pazarlara ulaştığı bir merkez olması amaçlanıyor.