Kredi Kayıt Bürosu (KKB) ile Koç Üniversitesi-İş Bankası Yapay Zekâ Merkezi (KUIS AI), “Mahremiyet ve Veri Güvenliği Odaklı Federe Öğrenme ile Dolandırıcılık Tespiti” projesi için iş birliği yaptı. Beş bankanın da paydaş olarak yer aldığı proje kapsamında, bankaların verileri kendi ortamlarında kalırken ortak model geliştirmesine olanak sağlayan federe öğrenme teknolojisiyle kredi başvurularında dolandırıcılık tespitine yönelik modeller geliştirilecek.

Proje kapsamında dolandırıcılık tespitinde kullanılacak modellerin geliştirilmesi için mahremiyet odaklı bir yapay zekâ altyapısı oluşturulacak. Federe öğrenme yaklaşımıyla bankaların verileri kendi ortamlarında tutulurken, her banka ortak modelin geliştirilmesine katkı sağlayabilecek. Böylece farklı kurumların veri birikiminden, ham verilerin merkezi bir ortamda toplanmasına gerek kalmadan yararlanılması amaçlanıyor.

Veriler bankalarda kalacak, ortak model geliştirilecek

Geleneksel makine öğrenmesi yöntemlerinde farklı kaynaklardaki verilerin model geliştirmek amacıyla merkezi bir ortamda toplanması gerekebilirken, federe öğrenme verinin bulunduğu ortamda kalmasına ve kurumların ortak öğrenme sürecine katılmasına olanak tanıyor. Projede beş bankanın kendi verileriyle ortak modelin geliştirilmesine katkı sağlaması ve sürecin KKB koordinasyonunda yürütülmesi planlanıyor. Çalışmada federe öğrenmenin finans sektöründe uygulanmasına yönelik teknolojik ve metodolojik yetkinliklerin geliştirilmesi de hedefleniyor.

Ortak öğrenme sürecinde ortaya çıkabilecek risklere karşı kullanılabilecek mahremiyet koruma yöntemleri değerlendirilecek. Geliştirilen yaklaşım, gerçek banka verileriyle gerçekleştirilecek uçtan uca çalışmalarla test edilecek. Çalışmaların sonunda modelin dolandırıcılık tespitindeki performansının yanı sıra federe öğrenme yaklaşımının finans sektöründeki uygulanabilirliği de değerlendirilecek. Elde edilen deneyimin, benzer ihtiyaçların bulunduğu farklı analitik kullanım alanlarına yönelik çalışmalarda kullanılması hedefleniyor.

KKB ve Koç Üniversitesi arasındaki iş birliğinde teknolojik çalışmaların yanı sıra yapay zeka alanında insan kaynağının geliştirilmesine de odaklanılacak. KUIS AI öğrenci ve araştırmacılarının görev alacağı projeyle federe öğrenme, veri güvenliği ve mahremiyet teknolojileri alanlarında uzmanlaşan araştırmacıların yetişmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

Teknik çalışmalar ve gerçek banka verileriyle yapılacak testlerden elde edilen bulgular doğrultusunda, teknolojinin geliştirilmesine ve sonraki aşamalarına ilişkin bir yol haritası hazırlanacak. Projenin bilimsel çıktılarının ulusal ve uluslararası konferans ve çalıştaylarda paylaşılması ve ortak akademik yayınlara dönüştürülmesi planlanıyor.

KKB Risk Merkezi Hizmetleri ve Veri Yönetimi Genel Müdür Yardımcısı Orkun Deniz, veri paylaşımındaki yaklaşımın değiştiğine dikkat çekerek federe öğrenmenin bu alanda yeni bir yöntem sunduğunu belirtti.

Deniz, son yıllarda teknolojik gelişmelerle birlikte verinin öneminin arttığını, modellerin ve sistemlerin eğitilmesinin de önemli konu haline geldiğini söyledi. Daha iyi modeller geliştirmek için daha fazla veriye ihtiyaç duyulduğunu belirten Deniz, veri sahiplerinin verilerin kimlerle ve hangi koşullarda paylaşılacağı konusunda daha temkinli hale geldiğini ifade etti.

Veri egemenliği kavramının da bu süreçte önem kazandığını belirten Deniz, verinin serbest dolaşımının kısıtlandığı bir ortamda federe öğrenmenin farklı kurumların verilerini kendi ortamlarında tutarak ortak model geliştirmesine imkan sağladığını söyledi. Deniz KKB olarak yapay zeka ve ileri analitik teknolojilerini yalnızca kurum içi süreçleri geliştiren araçlar oalrak görmediklerini belirterek, finans ekosisteminin ortak yetkinliklerini geliştirecek çalışmalar yürüttüklerini ifade etti. Beş bankanın projeye paydaş olarak katılmasının önemli olduğunu söyleyen Deniz, veri mahremiyeti ve güvenliğini merkeze alan bir yapıyla dolandırıcılıkla mücadelede ortak öğrenme kapasitesinin artırılmasının hedeflendiğini kaydetti.

Koç Üniversitesi-İş Bankası Yapay Zekâ Merkezi Direktörü Prof. Dr. Çiğdem Gündüz Demir de KUIS AI’ın bilimsel çalışmalarla üretilen bilgi ve teknolojilerin kurumlara ve endüstriye aktarılmasını temel amaçlarından biri olarak gördüğünü belirtti.

KKB ile yürütülen çalışmanın bu yaklaşımın bir örneği olduğunu söyleyen Demir, federe öğrenme, veri güvenliği ve mahremiyet alanlarındaki güncel bilimsel yaklaşımların finans sektöründeki gerçek problemlerle buluşturulmasının amaçlandığını ifade etti.

Demir, iş birliğinin bu alanlarda uluslararası düzeyde çalışmalar yürütecek genç araştırmacıların yetişmesine ve Türkiye’deki bilgi birikiminin geliştirilmesine katkı sağlayacağını belirterek, çalışmanın ilerleyen dönemde yeni araştırma konularına ve farklı uygulama alanlarına genişlemesini beklediklerini söyledi.