İstanbul Atlas Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Leman Kutlu, Yeşilay Haftası kapsamında yaptığı değerlendirmede teknoloji bağımlılığının her yaştan bireyi etkileyen küresel bir sorun haline geldiğini belirtti.

Dijital teknolojilerin yaşamı kolaylaştırmak amacıyla geliştirildiğini ancak kontrolsüz ve amaç dışı kullanımın ciddi riskler doğurduğunu ifade eden Kutlu, denetimsiz kullanımın fiziksel, psikolojik ve sosyal gelişimi olumsuz etkilediğini de söyledi.

Fiziksel ve psikolojik etkiler artıyor

Teknoloji bağımlılığının; uyku bozuklukları, obezite, dikkat eksikliği ve öz bakım ihmaline yol açabildiğini belirten Kutlu, sosyal izolasyon, gerçek ilişkilerden kopma ve hayal gücünde azalma gibi psikolojik sonuçlara da dikkat çekti. Aşırı ekran maruziyetinin bireyin yaşam kalitesini düşürdüğünü vurguladı.

Bağımlılık farklı biçimlerde görülüyor

Dijital bağımlılığın yalnızca ekran süresiyle sınırlı olmadığını kaydeden Kutlu, problemli online kumar, dijital oyun bağımlılığı, sosyal medya bağımlılığı, aşırı online alışveriş ve problemli online cinsellik gibi farklı türlerde ortaya çıkabildiğini ifade etti.

Özellikle dijital oyunlarda rekabet, ödül ve şans mekanizmalarının bağımlılığı pekiştirdiğini belirten Kutlu, sosyal medya kullanımında ise “kaçırma korkusu”nun (FOMO) önemli bir tetikleyici olduğunu söyledi.

Çocuk ve ergenlerde ekran süresine dikkat

Problemli ekran kullanımının yaş gruplarına göre değiştiğini aktaran Kutlu,

2–6 yaş için günde 1 saatten fazla,

6–12 yaş için 1,5 saatten fazla,

12–18 yaş için ise 2,5 saatten fazla kullanımın risk oluşturduğunu belirtti.

Kontrolsüz cihaz kullanımının çocukların fiziksel ve sosyal gelişimini olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Bağımlılık dört aşamada gelişiyor

Kutlu, teknoloji bağımlılığının bir anda ortaya çıkmadığını; deneysel kullanım, sosyal kullanım, operasyonel kullanım ve bağımlı kullanım olmak üzere dört aşamalı bir süreçle geliştiğini söyledi. Son aşamada bireyin zamanını ve davranışlarını tamamen teknolojiye göre şekillendirdiğini, kontrol kaybının yaşandığını ifade etti.

Teknoloji başında geçirilen sürenin giderek artması, cihazdan uzak kalındığında huzursuzluk ve öfke yaşanması, günlük sorumlulukların aksatılması ve kullanım süresinin inkâr edilmesi en önemli uyarı işaretleri arasında yer alıyor.

Dengeli kullanım mümkün

Teknolojiden tamamen uzaklaşmak yerine dengeli kullanımın hedeflenmesi gerektiğini vurgulayan Kutlu, ekran sürelerine sınır koyulması, alternatif sosyal ve fiziksel aktivitelerin artırılması, ortak kullanım alanlarında sosyalleşmenin teşvik edilmesi ve gerektiğinde uzman desteği alınmasının önemine işaret etti.

Kutlu, destek ihtiyacı halinde Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) aracılığıyla ücretsiz danışmanlık hizmeti alınabileceğini de ekledi.