Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye’nin NASA’nın Artemis Anlaşmaları’na katılımına ilişkin metni ABD’nin başkenti Washington’da bulunan NASA Genel Merkezi’nde imzaladı. Türkiye’nin de katılımıyla Artemis Anlaşmaları’nı imzalayan ülke sayısı 71’e yükseldi.

İmza töreninin ardından değerlendirmelerde bulunan Kacır, anlaşmaların özellikle Ay, Mars ve derin uzay çalışmalarında ülkeler arasında şeffaflık, veri paylaşımı ve birlikte çalışabilirlik ilkelerini öne çıkardığını belirtti.

Kacır, Türkiye’nin 2027 yılında gerçekleştirmeye hazırlandığı Ay misyonu öncesinde Artemis Anlaşmaları’na imza atmayı önemsediklerini ifade ederek, uluslararası iş birliğini daha ileri bir düzeye taşıyabilecek bir zemin oluşturmayı amaçladıklarını söyledi.

Türkiye kendi uydularını geliştiriyor

Türkiye’nin son yıllarda uzay alanında önemli kabiliyetler geliştirdiğine dikkati çeken Kacır, görüntüleme uydularında BİLSAT, RASAT, Göktürk-2 ve Cumhuriyet’in 100. yılında yüksek çözünürlüklü görüntüleme uydusu İMECE ile önemli bir seviyeye ulaşıldığını belirtti.

TÜRKSAT 6A ile Türkiye’nin kendi haberleşme uydusunu geliştirebilen, üretebilen ve kullanabilen dünyadaki 11 ülkeden biri haline geldiğini söyleyen Kacır, bugün uydu teknolojilerinde geliştirme ve test süreçlerinin kendi insan kaynağı ve altyapılarıyla yürütüldüğünü, yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla uydu geliştiren ve üreten bir ülke konumuna gelindiğini ifade etti.

2027’de Ay’a uzay aracı gönderilecek

Millî Uzay Programı kapsamında farklı hedeflere yönelik çalışmaların eş zamanlı sürdürüldüğünü aktaran Kacır, bunlardan birinin Türkiye’nin Ay’a erişim programı olduğunu belirtti.

Kacır, 2027 yılının ilk aylarında Türkiye’nin kendi imkanlarıyla geliştirdiği hibrit roket motoruna sahip uzay aracını Ay’a göndermeyi planladıklarını söyledi. Misyon kapsamında Ay yörüngesinden veri toplanması ve Türkiye’nin Ay’a erişen ülkeler arasına girmesi hedefleniyor.

ODTÜ ile uzay teknoparkı kuruluyor

Türkiye’nin uzay ekosistemini geliştirmeye yönelik çalışmalarına da değinen Kacır, Ankara’da Orta Doğu Teknik Üniversitesi ile birlikte bir uzay teknoparkı kurulduğunu açıkladı.

Uzay teknoparkının, sektörde faaliyet gösteren firmaların etkileşim içinde çalışmasına ve uzay teknolojileri alanında bir kümelenme oluşmasına imkan sağlayacağını belirten Kacır, savunma sanayisi ve havacılıkta elde edilen başarının benzerinin uzay teknolojilerinde de yakalanmasının hedeflendiğini ifade etti.

Somali’de uzay limanı inşası başladı

Kacır ayrıca Somali’de bir uzay limanının inşasına başlandığını açıkladı. Uzay limanının Türkiye’nin uzaya bağımsız erişimini mümkün kılmasının yanı sıra küresel uzay ekonomisinde daha güçlü bir konum elde edilmesine katkı sağlamasının hedeflendiğini söyledi.

Roket teknolojilerindeki gelişmelerin uydu fırlatma maliyetlerini geçmişe kıyasla düşürdüğünü belirten Kacır, bu nedenle özellikle yakın yörüngeye gönderilen uydu sayısının önemli ölçüde arttığına dikkati çekti. Kacır, önümüzdeki dönemde uzay limanlarına yönelik talebin de artmasının beklendiğini kaydetti.

İnsanlı uzay misyonları devam ediyor

Türkiye’nin insanlı uzay çalışmalarına da değinen Kacır, ilk Türk astronot Alper Gezeravcı’nın 2024 yılında Uluslararası Uzay İstasyonu’nda 13 bilimsel deney gerçekleştirdiğini hatırlattı.

Bu misyonla Türkiye’nin uzaya astronot gönderen ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nda bilimsel çalışmalar yürüten ülkeler arasına dahil olduğunu belirten Kacır, Türk bilim insanlarının diğer ülkelerin insanlı uzay misyonlarıyla ortak çalışmalar yürütmesine yönelik adımların da atıldığını söyledi.

Yeni kurulan uzay istasyonu projelerinde yer almak için uluslararası iş birliği çalışmalarının hızlandırıldığını ifade eden Kacır, Millî Uzay Programı hedefleri doğrultusunda çalışmaların çok yönlü olarak sürdürüldüğünü belirtti.

Uzay ekosistemi Antalya’da buluşacak

Türkiye’de uzay ve havacılık alanında oluşan farkındalığın TEKNOFEST ile daha da genişlediğini söyleyen Kacır, Türkiye’de çok sayıda roket, uydu ve insansız hava aracı takımının çalışmalar yürüttüğünü belirtti.

Uluslararası iş birliklerinin uzay çalışmalarında önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Kacır, Türkiye’nin bu yıl Antalya’da 5-9 Ekim tarihlerinde 77. Uluslararası Uzay Kongresi’ne (IAC 2026) ev sahipliği yapacağını hatırlattı.

Kacır, dünyanın dört bir yanından 10 binden fazla konuğun Antalya’da ağırlanacağını belirterek, uzay ekosisteminin ekim ayının ilk günlerinde Antalya’da buluşacağını ifade etti.

Artemis Anlaşmaları ne getiriyor?

NASA ve ABD hükümeti iş birliğiyle 2020 yılında başlatılan Artemis Anlaşmaları, Ay ve diğer gök cisimlerinde gerçekleştirilecek sivil uzay faaliyetlerinde uluslararası iş birliğini teşvik etmeyi amaçlıyor.

1967 tarihli Dış Uzay Antlaşması ile uyumlu şekilde uzay faaliyetleri için bir çerçeve ortaya koyan anlaşma, hukuken bağlayıcı bir metin niteliği taşımıyor. Anlaşmayı imzalayan ülkeler; uzay faaliyetlerini barışçıl amaçlarla yürütme, şeffaflık, bilimsel verilerin paylaşılması ve uzaydaki tarihi alanların korunması gibi politik taahhütlerde bulunuyor.